INTERVIEW TUUR ELZINGA

FNV-plannen voor jong en oud

‘NEDERLAND SOCIALER EN EERLIJKER’

Tekst Luuk Obbink Beeld ANP/Phil Nijhuis

‘HET ZIJN VOORAL DE KWETSBAARSTE WERKNEMERS DIE DE KLAPPEN VAN DE CRISIS KRIJGEN’

De verkiezing tot voorzitter is voor Tuur Elzinga ‘een enorme eer’, maar liever dan daarbij stil te staan, werpt hij de blik vooruit. ‘We hebben als FNV een ambitieuze agenda. Er moet een hoop gebeuren om Nederland uit de crisis te halen en socialer en eerlijker te maken.’ Vooral voor jongeren is er veel te winnen.

Een coronaheffing voor bedrijven die profiteren van de crisis, waar nodig ouderen eerder laten vertrekken om jongeren meer kans te geven, hogere lonen in de publieke sector, het terugdringen van het aantal flexbanen en schijnzelfstandigheid en het minimumloon naar 14 euro per uur, met behoud van de koppeling aan de AOW en sociale uitkeringen. Het is een greep uit de plannen waarmee Nederland volgens Elzinga sterker uit de crisis kan komen.

Wat staat er boven aan het lijstje?

‘Als de coronacrisis één ding aan het licht heeft gebracht, dan is het dat de diepe kloof in de samenleving alleen maar is toegenomen. Er is een enorme scheefgroei, waarbij lonen zijn achtergebleven bij de economische ontwikkeling; het minimumloon, de pensioenen en de uitkeringen nog meer. Het zijn vooral de kwetsbaarste werknemers, de flexwerkers met onzeker werk, die de klappen van de crisis hebben gekregen. Heel vaak gaat het om jongeren, die werken in sectoren als de horeca, de recreatie en de reisbranche. Er moet een einde komen aan de verslaving van werkgevers aan flexwerk, maar ook aan lage lonen. In plaats daarvan: zekerheid, een leefbaar loon en zeggenschap over het werk, vooral ook voor de mensen die werkzaam zijn in de onmisbare sectoren. Velen van hen kunnen overleven, in plaats van leven. Gelukkig zijn we er de laatste jaren in geslaagd om dit op de agenda te krijgen, bijvoorbeeld met onze campagne voor een hoger minimumloon. In veel verkiezingsprogramma’s is opgenomen dat dit omhoog moet.’ Wel tekent Elzinga daarbij aan dat het maar de vraag of partijen dit nu ook daadwerkelijk gaan uitvoeren. ‘Maar wij gaan hen aan die verkiezingsbeloftes houden.’

De partijen waar de FNV zich traditioneel mee verbonden voelt, hebben het niet best gedaan bij de verkiezingen. Is dat niet lastig?

‘De politiek is meer versplinterd geraakt, maar er zijn meer partijen onze richting opgeschoven. Daar komt bij: we staan voor de belangen van de leden, dus we praten met elke regering. Ook de meer rechtse partijen willen inmiddels minder flexwerk en het minimumloon verhogen, al wil niet iedereen dit in dezelfde mate.’ Voor Elzinga staat het als een paal boven water. ‘Het minimumloon is de afgelopen veertig jaar ver bij de cao-lonen achtergebleven en ook niet meegegroeid met de arbeidsproductiviteit. En steeds meer mensen zijn afhankelijk geworden van toeslagen, waar we geen beste ervaring mee hebben.’

Tekst gaat verder onder de foto

‘DE REKENING VAN DE MAATREGELEN VALT STRAKS OP DE DEURMAT VAN WERKNEMERS’

En de VVD wil alleen een verhoging als de koppeling met de uitkeringen wordt losgelaten. Is dat een optie?

‘Zeker niet. Doordat de koppeling in het verleden een aantal keren is losgelaten, zijn de uitkeringen op hun beurt bij het minimumloon achtergebleven. En denk eens aan al die AOW’ers, die al vele jaren de indexering van hun pensioen missen. We kunnen hun inkomen hiermee in één keer fors laten stijgen. Gelukkig staat de VVD hier vrijwel alleen in.’

Maar bij het creëren van een socialer en eerlijker Nederland is natuurlijk niet alleen de politiek aan zet, maar mag je van werkgevers ook meer verwachten, stelt Elzinga. ’Ik kan een goed gesprek hebben met Ingrid Thijssen, de nieuwe voorzitter van VNO-NCW, maar de leden van deze werkgeversclub moeten wel over de brug komen. Als een bedrijf als Albert Heijn dankzij corona torenhoge winsten boekt, maar met name jongeren blijft afschepen met een flexcontract en een minimaal loontje, koop je daar niet zo gek veel voor.’

Elzinga pleit dan ook voor een coronaheffing. ‘Werknemers kennen het begrip solidariteit, maar onder werkgevers is dat een onbekend verschijnsel. Wij zijn van mening dat de steunmaatregelen voor bedrijven in ieder geval tot het einde van het jaar moeten doorlopen, om banen te kunnen behouden. Maar daar hoort wat mij betreft dan wel bij dat bedrijven die nu profiteren van coronawinsten een extra winstbelasting krijgen opgelegd. De werkgevers vinden dit een slecht plan, maar het kan niet zo zijn dat de rekening van de steunmaatregelen straks via de blauwe enveloppe thuis op de deurmat bij de werknemers belandt. Terwijl veel werkenden nu al in grote onzekerheid verkeren. Het is trouwens ook niet uit te leggen dat werknemers niet meeprofiteren van de enorme winsten die er worden gemaakt. In veel sectoren groeit de boosheid hierover.’

Hoog op de wensenlijst staat ook een loonsverhoging in de publieke sector. Waarom?

‘Voor de crisis was al duidelijk dat deze sector wat betreft salaris ver is achtergebleven bij de markt en dat er daarom ook te weinig mensen zijn te vinden die dit werk willen doen, maar corona heeft eens te meer duidelijk gemaakt hoe keihard we bijvoorbeeld de mensen in de zorg en de veiligheid nodig hebben. En alle ouders met schoolgaande kinderen hebben afgelopen jaar zeker respect gekregen voor het vak van leerkracht. Je moet wel heel idealistisch zijn om aan het werk te willen in deze sector, waar de werkdruk hoog is de beloning relatief laag. Deze beroepen moeten weer aantrekkelijker worden, want we kunnen niet zonder deze mensen.’

En ouderen kunnen plaatsmaken voor jongeren?

‘We zien dat er wordt nog te weinig uitvoering gegeven aan het onderdeel van het pensioenakkoord dat werknemers in zware beroepen de mogelijkheid kunnen krijgen om eerder te stoppen met werken. Werkgevers verschuilen zich achter de crisis, terwijl nog veel ouderen nog op versleten knieën naar de finish kruipen. Ook zie je dat banen gaan verdwijnen in sectoren waar bedrijven echt wel zijn geraakt door de crisis en dat jongeren daar veelal als eerste op straat staan. De boete op vroegtijdig stoppen met werken moet daarom verdwijnen, zodat ouderen op tijd kunnen stoppen en jongeren, die de hardste klappen hebben gehad, betere kansen krijgen op de arbeidsmarkt. Zo slaan we twee vliegen in één klap.’

Het goede nieuws is volgens Elzinga dat de inspanningen van de FNV op het gebied van volwaardige banen niet onopgemerkt blijft, met name onder jongeren. ‘Sinds een tijdje zien we het ledental onder jongeren voorzichtig stijgen. Dat komt denk ik doordat ze zien dat de FNV echt iets doet om hun positie op de arbeidsmarkt te verbeteren. Daar gaan we mee door. Deze groei biedt vertrouwen voor de toekomst.’

Deel deze pagina