ECONOMIE UITGELEGD

VOOR HETZELFDE GELD …

Tekst André de Vos Illustratie Marijn van der Waa

Volgens economen is een beetje inflatie goed, maar de consument ziet prijzen omhoog gaan en spaargeld verdampen, terwijl lonen en spaarrente niet automatisch meestijgen.

Wat je in 1981 met een gulden kocht, kost nu een euro. Het Nederlandse geld is door inflatie in veertig jaar ruim twee keer minder waard geworden: geldontwaarding.

Hoe wordt de inflatie berekend?

Het CBS berekent de inflatie op basis van een mandje goederen waarvan de prijs wordt bijgehouden. Vroeger gingen de controleurs naar de winkels, nu gebeurt dat digitaal. Voeding maakt 13 procent uit van het mandje. De grootste post zijn woonlasten met 29 procent. Het gaat om het uitgavenpatroon van heel Nederland. Tabak en alcohol maken 3 procent van het inflatiecijfer uit en werden vorig jaar 7,6 procent duurder. Maar als je niet rookt en drinkt, merk je daar niets van. Op de CBS-site kun je je ‘persoonlijke inflatie’ meten aan de hand van je eigen uitgaven.

Een probleem bij het meten van inflatie is dat sommige belangrijke posten niet (goed) meetellen. Een huis geldt als investering en niet als uitgave, dus hebben stijgende huizenprijzen amper effect op het inflatiecijfer – er wordt een soort huurwaarde voor de eigen woning gehanteerd. Maar daar koopt de huidige starter op de woningmarkt letterlijk niets voor.

Waarom is er inflatie?

Een beetje inflatie is goed volgens de traditionele economische theorie. Dat stimuleert ondernemers en burgers om te investeren en te consumeren en zorgt voor economische groei. Schulden worden door de inflatie steeds minder waard. Je moet natuurlijk wel de jaarlijkse rente kunnen betalen.

Economen zijn als de dood voor deflatie: negatieve inflatie. Als geld méér waard wordt, zouden consumenten hun uitgaven uitstellen omdat een product later goedkoper is en zouden bedrijven niet meer investeren. Dat leidt tot economische krimp, werkloosheid en nog meer ellende. De Europese Centrale Bank probeert om die redenen de inflatie iets onder de 2 procent te houden.

Wordt de inflatie te hoog?

De inflatie bedroeg vorig jaar 1,3 procent en gaat in Nederland richting de 2 procent. Niet overdreven hoog; in de jaren zeventig kwam de inflatie boven de 10 procent. Toch klinken hier en daar zorgen. De ECB pompt wel erg veel geld in de economie. En dat leidt eerder tot idiote prijzen op de huizenmarkt en de beurs dan tot echte economische groei, lijkt het wel. En is deflatie wel zo rampzalig? Japan kent al twintig jaar amper inflatie en soms deflatie, maar draait gewoon door.

Een belangrijke reden voor de zorgen zijn de grote schulden bij overheden. Investeren in tijden van crisis is goed, maar wat doen we met de schulden? Een hoge inflatie is straks voor overheden aantrekkelijk, omdat dan de schulden verdampen. Maar hoog moet niet té hoog worden. En daarom is de centrale bank onafhankelijk van de overheid. Want één ding leren alle economieboekjes: te hoge inflatie is altijd slecht nieuws.

Deel deze pagina